På torsdag førre veke feira vi vår Grunnlovsdag – i det høvet vart eg spurt av 17. Maikomiteen i Time om å halda ein tale ved Hesten – krigsminnesmerket over dei falne under 2. verdskrig. Det takka eg ja til og eg gjengjev her talen:

Minnetale ved ”Hesten” – 17. Mai 2012

Kjære sambygdingar og gode nordmenn, gratulerer med Grunnlovsdagen!

I dag feirar vi vår fedrearv, vi tek i vare ein god og flott tradisjon. Vi feirar vår Grunnlovsdag, nasjonaldagen med barnetog i staden for militærparader som mange andre land gjer på deira nasjonale høgtidsdagar. Det skal vi vere stolte av og halde fram med, og eg ser au fram mot dagens barnetog, kor eg skal sjå bror min og alle dei andre glade og flotte ungane syngjande på flotte songar om Noreg, for å minnast Grunnlova som vi fekk av Eidsvollsfedrane i 1814. Sameleis er det flott å få syngja sterke og vakre songar her i fellesskap, det å syna einskap som nasjon er godt og fellesskapsbyggjande. Det er ein av mine favorittdagar, men so altfor sjeldan stoggar eg og mange med meg opp for å tenkja på dei som har bidrege til å gjeva oss fridomen til å få feira denne dagen, fridomskjemparane frå 2. Verdskrig som vi no minnest særskildt i denne bolken av dagens mangfaldige program.

Noreg har vore gjennom eit hardt og vanskeleg år sidan førre 17. Mai. Trass alt som har skjedd byrjar ting å falla på plass att. Eg er på mange måtar stolt over korleis vi som folk og nasjon har klart oss gjennom den vanskelege tida, som framleis vedvarar. Eg er stolt over å høyra til eit slikt folk. Og vi skal vere takksame for dei som har gått før oss, i politikk, skule, militærvesen, arbeide og andre deler av samfunnet, dei har gjeve oss ein arv vi skal bringa vidare og taka i vare. Og fridomskjemparane er nokon av dei viktigaste, kva Noreg hadde vore utan dei er eg usikker på, men det er heller ikkje poenget, poenget er at vi har dei og har hatt dei. Dei har gjeve oss ein arv vi skal gje våre born og barneborn. Vi må læra å halda på dei verdiane dei har lært oss å tenkja på, fridom. Det å vere takksam for fridomen vår er mangelvare – eg trur vi alle må ta det med oss og særleg på denne dagen, lat det verta ein dag kor vi kan få stogga opp og tenkja og takka dei som har gått før oss for å gje oss eit slikt land, eit demokratisk og flott land.

Noreg vart fritt i 1905, frå Sverigeunionen. I 1940 vart vi satt under nazistisk styre, Tyskland invaderte vårt frie land. Heldigvis var det ikkje alle som let det gå sin gang, der var nokre gode menn og for så vidt kvinner som såg det som deira nærast sagt kall å stå i mot den trusselen med sin elsk til Noreg og med det dei kunne.

Arne Garborg seier noko av det salmen i Gud signe Noregs land skriven i 1878 – ei god stund før, men som mange songar kan dei seie noko om mangt og mykje både då og no:

VÅR ELSK OG BESTE AKT
VÅRT LIV OG ALL VÅR MAKT
SKAL VERA NOREGS VAKT
TIL SISTE STUND

Dette står au på dette minnesmerket, Hesten – til minne om dei falne etter 2. Verdskrigen. Og vi er takksame for den kamp dei streva med for at vi atter skulle få feire 17. Mai her i Noreg, og her i Time kommune – det må vi lære dei som kjem etter oss og au dei som no lever – og minna oss sjølve på det særleg i dag.

Til slutt vil eg ved å leggja ned krans her ved minnesmerket for dei falne etter 2. Verdskrigen ljosa fred over deira minne og be om at vi vyrdsamt i takksamleik feirar Grunnlovsdagen med dei, våre fridomskjemparar, i minna våre. Takk.